Kapsamlı Teknik Analiz Eğitimi: Mum Çubukları, Destek-Direnç ve Dönüş Formasyonları

Price action nedir?

Price action, indikatör gecikmesi olmadan açık, yüksek, düşük ve kapanıştan yapı, likidite ve emir dengesini okuma yöntemidir. Mum çubuğu bu dört noktayı tek bara sıkıştırır; formasyon, barın bağlamı (destek, direnç, trend) olmadan istatistiksel olarak zayıftır.

Japon mumunda gövde $ |C-O| $, gölge artıktır. Yeşil/kırmızı renk yön; uzun alt gölge, o aralıkta alıcı baskınlığıdır. Sinyal motoru osilatör üretir; mum, o osilatörün fiyatla çelişip çelişmediğini gösterir.

Zaman dilimi hiyerarşisi: 1D yapı, 4H tetik, 1H icra. 5 dakikada her pin bar “hammer” değildir. BIST seans kapanışı günlük barı kilitler; 17:50’deki formasyon henüz formasyon değildir.

Mum anatomisi ve temel kalıplar

Marubozu: Gölgesiz gövde, tek yönlü kontrol. Trend devamında anlamlı, yatay bantta yorgunluk da olabilir.

Doji: $C \approx O$. Kararsızlık. Destek/dirençte ve uzun trend sonrası değerlidir; trend ortasında gürültüdür.

Hammer / pinbar: Alt gölge ≥ 2× gövde, üst gölge kısa, düşüş sonrası talep bölgesinde. Teyit: sonraki barın hammer yüksekliğini geçmesi. Hacim ortalamanın üstündeyse kalite artar.

Engulfing (yutan): Mevcut gövde önceki gövdeyi tam kaplar. Bullish engulfing düşen barı yutar. Açılış boşluğu BIST’te yutanı “görsel” yapar; gövde kapanış kuralı esastır, gölge yutması değil.

Sabah/akşam yıldızı: Üç bar, ortada küçük gövde. Nadir ve güçlü; zoraki işaretleme overfit’tir.

Tablo — teyit:

| Kalıp | Konum şartı | Teyit | İptal | | --- | --- | --- | --- | | Hammer | Önceki salınım desteği | Sonraki kapanış > gövde | Düşük kapanış < gölge | | Bull engulfing | Düşüş ayağı sonu | Hacim + | İç bar geri dönüş | | Doji | Direnç/destek | Yön barı | Trend içi seri doji | | Pinbar | Likidite süpürmesi | Gövde içi kapanış yok | Fitilin ötesinde kapanış |

Klasik dönüş yapıları

Omuz baş omuz (OBO): Sol omuz, daha yüksek baş, daha düşük sağ omuz, boyun çizgisi. Onay: boyun altı kapanış. Hedef: $P_{boyun} - (P_{baş}-P_{boyun})$. Stop: sağ omuz üstü veya 1.5 ATR. Hacim genelde başta yüksek, sağ omuzda düşer.

TOBO: Ters OBO, yükseliş dönüşü. Boyun üstü kapanış. BIST’te kısa squeeze boyunu abartır; retest bekleyin.

İkili tepe / çift dip: İki benzer ekstremum, ara boyun. İkinci tepe hacmi birinciden düşükse dağıtım hipotezi güçlenir. Mesafe kuralı aynı: boyun–tepe projeksiyonu. İkinci tepe birinciden belirgin yüksekse “ikili” değil, yükseliş yapısıdır — zoraki OBO çizmeyin.

Yükselen/alçalan üçgen: Yatay kenar + eğik kenar. Kırılım yönü istatistiksel eğilim taşır ama garanti değildir. Hacim sıkışması (falling volume) kırılım kalitesini artırır.

Yapı, terminalde swing high/low ile işaretlenir. Formasyonu signals RSI uyumsuzluğu ile doğrulamak sahte OBO’yu eler.

Destek ve direnç: statik, dinamik, hacim

Statik: önceki swing, yuvarlak sayı, boşluk kenarı, zirve/dip kümesi. Çizgi değil bölge: ATR’nin 0.3–0.5’i kalınlık.

Dinamik: VWAP, 20/50/200 ortalama, trend çizgisi (en az 3 değme, 2 değme çizgi değil). 20’lik ortalama gün içi, 200’lük rejim filtresidir.

Hacim profili / görünür kademe yoğunluğu: POC (point of control) ve value area. Fiyat POC’ye mıknatıs; VA dışı uzama mean-reversion veya breakout adayıdır. BIST’te profil, vadeli ve likit payda daha temizdir.

Kırılım: kapanış bölge dışında + hacim > N bar ortalaması. Fitil dışı kapanış kırılım değildir.

Retest: kırılan direnç desteğe döner, reddedilir. Alım retest reddindedir, ilk kırılım mumunda değil (agresif istisna: hacim patlaması + boşluk).

Sahte kırılım eleme tablosu

| Gözlem | Sahte kırılım | Gerçek kırılım | | --- | --- | --- | | Gövde | Küçük, fitil uzun | Gövde ATR’nin ≥0.3’ü | | Hacim | Ortalama altı | Ortalama üstü | | Kapanış | Bölgeye geri | Bölge dışı | | Sonraki bar | İçeri kapanış | Retest tutması | | Sektör | Isı haritası ters | Sektör aynı yönde | | Osilatör | RSI 50 altı “yukarı kırılım” | RSI 50 üstü + MACD histogram geniş |

Bull trap: direnç üstü kapanış, ertesi gün %50 içi. Bear trap simetrik. Protokol: trap sonrası işlem yok veya teyitli ters yapı.

Breakout–retest icra

1. Bölgeyi 1D’de çiz, 4H’de kademeleri gör. 2. Kırılım kapanışı + hacim filtresi. 3. Limit, eski bölge kenarına. 4. Stop, bölge ötesi + 0.25 ATR. 5. Hedef 1: sonraki statik; hedef 2: 2R. 6. Alerts retest fiyatına; signals momentum teyidi.

Risk: BIST gap’i retest’i atlar. Gap > 1 ATR ise retest stratejisi iptal, yeni yapı beklenir.

Müfredat disiplini

Günde 3 formasyon işaretlemek öğrenme değil, doğrulama yanlılığıdır. Haftada 5 işaretli yapı, sonuç sütunu (hedef/stop/iptal) ile günlük. Kazanan formasyon oranı %40 bile 2R ile pozitif beklenti üretir; %70 isabet 0.5R ile batırır.

İndikatörsüz price action iddiası, hacimsiz chartism kadar boştur. Mum + bölge + hacim + rejim (heatmap) asgari settir.

Özet

Teknik analiz eğitimi kalıp ezberi değil, konum + teyit + iptal kuralıdır. Hammer desteksiz, OBO hacimsiz, kırılım fitille geçersizdir. Sinyal motoru signals ikinci oy; birinci oy kapanışın yapıyı kabul edip etmemesidir.